اسد الله معطوفى

747

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

2 - قديمىترين سنگ مزارها متعلق به سال‌هاى 825 ) عهد تيمورى ) ، 905 و 1001 ه . ق هستند . 3 - سنگ مزارها اكثرا از نظر جنس ، فرم ، نوع خطوط ، تزئينات و نقوش آئينى بسيار با ارزش و درخور توجهند . 4 - بر روى چند سنگ تصاوير ابزار و آلات جنگى حكاكى شده‌اند . بعلاوه بر روى تعدادى از آن‌ها تصاوير شانه ، قيچى و دوك نخ‌ريسى ، دايره‌هاى متعدد ( نمادى از قرص خورشيد ) و در يك مورد نشانه عجيب تصوير گلابى شكلى هستند كه از درخت آويزانند . اين علامات و نشانه‌ها ( مخصوصا ابزار جنگى ) چنين مىنمايانند كه اين ناحيه و اطراف آن در گذشته محل استقرار يكى از طوايف مسلح و جنگاور براى مقابله با مهاجمان مقيم شمال ( بويژه تركمانان ) بوده است . و يا بعدها اراضى و رعيت آن ناحيه بعنوان سيورغال يا تيول در اختيار يك طايفه جنگاور ايلاتى قرار داده شده بودند . 5 - گنبد و بارگاه وسط اين قبرستان هم چندين بار تعمير و ترميم جزئى و كلى شده كه تصاوير آن‌ها را ارائه داده‌ايم . دو كتيبه و دو در منقوش بسيار ارزشمند هم داشته كه يكى از درب‌ها تا دهه سى خورشيدى وجود داشت ولى پس از آن مفقود گرديده است در مصاحبه نگارنده با 5 تن از بوميان مسن بيش از 70 سال منطقه ، چنين نقل مىكردند كه در مفقودشده را تيمور لنگ ساخته و فرستاده بود . البته چنين چيزى بعيد مىنمايد ، احتمالا درب يادشده در دوران تيموريان درست شده و چون كتيبه‌اى به تاريخ قرن 9 ه . ق داشته ، عوام آن‌را منتسب به خود تيمور نموده بودند . متن يكى از كتيبه‌هاى باقىمانده تا سال 1367 خورشيدى كه از جنس سنگ مرمر نفيس و روى درب ورودى قرار داشت ، چنين بود : « تعمير نمود آقا مير على اين مزار شاهزاده عبد الله را ، هركس مشرف شود از دعا فراموش نكند سنه 1236 » . اين تاريخ همزمان با بيست و پنجمين سال حكومت فتحعلى شاه قاجار بود . يك مورد شاخص را كه در پايان اين بخش بايد بدان اشاره گردد ، وجود سنگ مزارى به تاريخ 1165 ه . ق و با تصوير ابزارهاى جنگى است كه تصوير آن‌را در صفحات بعد آورده‌ايم . اين سنگ به احتمال زياد متعلق به يكى از سرداران قشون قاجارها در عصر محمد حسن خان قاجار ( پدر آقا محمد خان ) بوده كه در جنگ با سپاه اعزامى زنديان كشته